Tuinhommel

De tuinhommel heeft de langste tong van alle hommels. Met zijn lange kop en die tong komt hij bij nectar waar andere bijen niet bij kunnen, diep in de bloemen van rode klaver, kamperfoelie en vingerhoedskruid. Je ziet hem van maart tot in september in tuinen en parken. En ja, deze hommel is een bij: een wilde bij die met een koningin en haar werksters in een kolonie leeft.

Hoe herken je een tuinhommel?

De tuinhommel heeft een zwart lichaam met duidelijke gele banden en een witte achterlijfspunt. Kijk vooral naar die gele banden. Er zitten er twee op het borststuk, een vooraan en een achteraan, en een derde op het begin van het achterlijf. De aardhommel lijkt op hem, maar heeft op het borststuk alleen vooraan geel. Zie je twee gele banden op het borststuk en een opvallend lange kop, dan kijk je naar een tuinhommel. Door zijn behaarde, ronde lijf en brommende vlucht is hij goed te onderscheiden van andere bijen. Je ziet hem vaak laag bij bloemen vliegen, waarbij hij langdurig nectar en stuifmeel verzamelt.

Grootte van de metselbij

Een tuinhommel is een vrij grote hommelsoort. De koningin is het grootst: 18 tot 23 millimeter, soms tot 26 millimeter, met een spanwijdte van ongeveer 40 millimeter. Werksters zijn 11 tot 16 millimeter, mannetjes 13 tot 15 millimeter. De exacte grootte verschilt per individu, maar deze hommel zijn duidelijk groter dan veel andere bijen die je in de tuin tegenkomt.

Verschil mannetje en vrouwtje

Het mannetje is meestal iets slanker en heeft langere antennes. De koningin is groter en steviger gebouwd. Alle werksters zijn vrouwtjes, maar alleen de koningin legt eitjes. De werksters verzamelen het voedsel en verzorgen de larven. Mannetjes hebben geen angel en kunnen dus niet steken.

Hoe leeft de tuinhommel?

De tuinhommel (Bombus hortorum) behoort tot de sociale hommels. Dat betekent dat deze soort in kolonies leeft. Een kolonie bestaat uit een koningin, werksters en later in het seizoen ook mannetjes.

Tuinhommels zijn over het algemeen rustig van aard en steken alleen wanneer ze zich bedreigd voelen. Ze zijn belangrijk voor de bestuiving van veel bloemen en planten in tuinen en natuurgebieden.

Welke bloemen bezoekt de tuinhommel?

Dankzij zijn lange tong kiest de tuinhommel bloemen met een diepe kelk, waar kortere tongen niet bij kunnen. Hij is vaak te vinden op rode klaver, kamperfoelie, vingerhoedskruid, witte dovenetel, smeerwortel en gele lis. Zo bestuift hij planten die voor veel andere bijen te diep zijn.

Wijze van nestelen en levenscyclus

Tuinhommels maken hun nest meestal onder de grond, bijvoorbeeld in verlaten muizenholen, composthopen of beschutte plekken onder struiken. Het nest bestaat uit een eenvoudige structuur van waspotjes waarin voedsel en larven worden opgeslagen.

Het jaar van een tuinhommel begint met één koningin. Zij heeft de winter alleen doorgebracht, verstopt in de grond. Vanaf begin maart zoekt ze een nestplek. Daar legt ze haar eerste eitjes en voert ze de larven zelf. Zodra de eerste werksters uitkomen, nemen die het verzamelen over en blijft de koningin binnen om eitjes te leggen.

In de zomer groeit het nest tot zo’n 50 tot 120 werksters. Vanaf juni komen er nieuwe koninginnen en mannetjes. Na het paren sterft de kolonie aan het einde van het seizoen uit, die buiten het nest paren. Aan het einde van het seizoen sterft de kolonie uit, waarna alleen de jonge koninginnen overwinteren. Het volgende voorjaar begint het opnieuw.

Soms legt een lichte koekoekshommel (Bombus barbutellus) haar eitjes in een nest van de tuinhommel. Zij bouwt geen eigen nest en laat haar jongen grootbrengen door de werksters van deze hommel.

Hoe gaat het met de tuinhommel?

Hij komt in Nederland algemeen voor en staat te boek als niet bedreigd. Dat is goed nieuws, maar hij is wel afhankelijk van bloemen met een diepe kelk. En die verdwijnen uit strak gemaaide gazons en betegelde tuinen.

Zo help jij de tuinhommel

Met een paar keuzes in je eigen tuin of op je balkon maak je het verschil:

• Laat rode klaver in je gazon staan en maai minder vaak
• Plant kamperfoelie, vingerhoedskruid of smeerwortel
• Kies biologische planten, zonder gif
• Laat een rommelhoekje of composthoop liggen als nestplek

Wil je meer doen? Adopteer een hommel en help hommels aan een gezonde en bloeiende leefomgeving.

Veelgestelde vragen

Is een tuinhommel een bij?
Ja. Hommels zijn wilde bijen. In Nederland leven 29 soorten hommels, en deze hommelis er één van.

Steekt een tuinhommel?
Bijna nooit. Alleen koninginnen en werksters hebben een angel, en ze steken alleen als ze zich bedreigd voelen. Mannetjes kunnen niet steken.

Wat is het verschil tussen een tuinhommel en een aardhommel?
De tuinhommel heeft twee gele banden op het borststuk, de aardhommel één. Deze hommel heeft ook een veel langere kop en tong.