Wintersterfte honingbijen opnieuw boven 20% en dat is zeer zorgelijk, niet alleen voor honingbijen
De laatste jaren is de bijensterfte in Nederland meerdere keren in het nieuws geweest. Het gaat namelijk niet goed met de bijen in ons land. Verschillende wilde bijensoorten en hommels nemen flink in aantallen af en sommige soorten worden zelfs met uitsterven bedreigd. Bee Foundation en de Nederlandse Bijenhoudersvereniging hebben onderzoek gedaan naar bijensterfte in de winter 2025-2026. Maarliefst 695 imkers deelden hun cijfers en de uitkomsten zijn berekend door de UvA. De sterfte blijft onverminderd extreem hoog.
Samenvatting
- De gemiddelde sterfte onder honingbijen in de afgelopen winter is 22%.
- Al 4 jaar op rij is de sterfte boven de 20%.
- De sterfte is niet gelijkmatig verdeeld over alle bijenstanden in Nederland; 52% van de locaties heeft 100% van de sterfte, met gemiddeld 33% van de volken die gestorven zijn.
- De hoogste sterfte vinden we bij de volken die het meest natuurlijk leven en op hun eigen honing overwinteren, 41,12%.
- Vorig jaar publiceerde Bee Foundation een onderzoek naar pesticiden in dode volken. We vonden 64 verschillende pesticiden in 23 monsters, gemiddeld 12.5 per monster.
- Dat de wintersterfte het hoogste is bij bijenvolken die op hun eigen honing overwinteren, is zeer zorgelijk. Niet alleen voor de honingbijen zelf maar ook voor de solitaire bijen, hommels, zweefvliegen en vlinders. Zij drinken immers allemaal nectar uit bloemen.
- In het kader van de Europese Natuurherstel Verordening, heeft Nederland zich verplicht de teruggaande trend onder bestuivers uiterlijk 2030 te keren in een positieve trend. Hoe gaan we dit voor elkaar krijgen als de oorzaken van bijensterfte niet worden aangepakt? Uiteindelijk is het in ons welbegrepen eigenbelang om te zorgen dat het goed gaat met de bijen en andere bestuivers.
Resultaten per jaar
We vinden het belangrijk om transparant te zijn over de cijfers. Daarom zijn alle onderzoeken per jaar openbaar en terug te lezen.
Bijensterfte
Signalering bijensterfte winter 2023–2024
Signalering bijensterfte winter 2024–2025
Pesticidenonderzoek
Onderzoek wintersterfte 2025-2026
Bee Foundation en de Nederlandse Bijenhoudersvereniging hebben onderzoek gedaan naar bijensterfte in de winter 2025-2026.
De uitkomsten zijn berekend door de UvA en gebaseerd op de gegevens van 695 imkers met in totaal 832 bijenstanden, samen goed voor 4846 bijenvolken.
De helft van de imkers heeft sterfte
Wat opvalt is dat bij 48,32% van de bijenstanden geen sterfte is en dat dus 51,68% van de bijenstanden alle sterfte voor hun rekening nemen.
Ook dit jaar is de wintersterfte boven de 20%
Hoewel we eraan wennen, is de sterfte onverminderd extreem hoog.
-> De gemiddelde sterfte in winter 2025-2026 is 21,69%. Dit is vergelijkbaar met vorig jaar toen de sterfte 21,62% was.
-> de gemiddelde sterfte op de bijenstanden die sterfte hebben is 32,73%.
Bijensterfte per provincie
Per provincie variëren de sterftecijfers tussen 35,98% in Zuid-Holland en 9,87% in Limburg. Over de laatste jaren zien we dat de sterfte in de provincies van Midden Nederland steeds het allerhoogst zijn en dat in de noordelijke en zuidelijke provincies de bijensterfte lager is.
Oorzaken van bijensterfte
Klimaatverandering lijkt geen rol te spelen in wintersterfte
Wat de sterfte veroorzaakt is de vraag. We kunnen uitsluiten dat de sterfte veroorzaakt wordt door klimaatverandering. De sterfte is op de helft van de bijenstanden en klimaatverandering is niet lokaal maar betreft heel Nederland.
Varroa speelt een beperkte rol
Varroa lijkt ook een zeer beperkte rol te spelen. De gemiddelde sterfte bij volledig behandelde volken is 19,15%, terwijl de sterfte bij onbehandelde volken 24,80% is. Dit is slechts een verschil van 5,65 %. De behandelde volken scoren iets beter t.o.v. het gemiddelde, de onbehandelde volken iets slechter.
41% van de bijenvolken sterven aan hun eigen honing
Uit dit onderzoek blijkt dat de hoogste sterfte optreedt onder bijenvolken (445 volken) die op hun eigen honing overwinteren. 41,12 % van de volken die op hun eigen honing overwinterden is gestorven. De sterfte van volken die alleen op suiker(water) (1123 volken) of een combinatie van suiker(water) en honing (3274 volken) overwinteren ligt rond de 20%,
Conclusie
De conclusie is opnieuw dat onze bijenvolken sterven aan hun eigen honing. Vorig jaar publiceerde Bee Foundation onderzoek naar pesticiden in dode bijenvolken. Er werden 64 verschillende pesticiden aangetroffen in 23 monsters die werden geanalyseerd op 668 verschillende pesticiden. Gemiddeld werden 12,5 verschillende stoffen per monster gedetecteerd. Op een locatie werden 28 verschillende stoffen aangetroffen in een dood bijenvolk! Een derde van de stoffen was op het moment van onderzoek niet toegestaan in Nederland.
Impact op solitaire bijen, hommels, zweefvliegen en vlinders
Net als honingbijen, leven ook hommels, solitaire bijen, vlinders en zweefvliegen leven van nectar. Ook zij raken vergiftigd door het zoete bloemensap dat hen al ruim 60 miljoen jaar voedt. We hebben te maken met een bestuiverscrisis die ten dele terug te voeren is op de aanwezigheid van te veel pesticiden in onze leefomgeving.
Europese Natuurherstel Verordening
Nederland is gehouden aan de Europese opgave om voor 2030 de neergaande trend van bestuivers om te keren in een positieve trend en aan te tonen dat er een toename is van soorten en populaties. Naast andere indicatoren vormen gehouden honingbijen een instrument om dit te monitoren. Want als de sterfte onder gehouden honingbijen het hoogst is bij die volken die overwinteren op hun eigen honing, dan heeft de vervuiling van de nectar ook effect op de overlevingskansen van hommels, solitaire bijen, zweefvliegen en vlinders.
Gaat het goed met de bijen, dan gaat het goed met ons
De bijensterfte is de afgelopen 4 jaar breed uitgemeten in het nieuws. Het raakt ons allemaal als de bestuivers sterven. Wij zijn afhankelijk van hun bestaan. 75 % van de verschillende voedselplanten die wij eten hebben we te danken aan de bestuivers. Bijna 90 % van alle
planten die de aarde koel houden, CO2 opslag, water vasthouden en voedsel en nestgelegenheid bieden aan talloze dieren, moet bestoven worden. Als het dus goed gaat met de bijen, gaat het goed met ons. Het is in ons welbegrepen eigenbelang dat wij goed voor de bestuivers zorgen en alle pesticiden uit ons dagelijks leven bannen.
Wat kun jij doen om de bijen te helpen?
Omdat er de laatste jaren steeds meer onderzoek wordt gedaan naar de bijensterfte, en er veel meer bekend is over de oorzaken van de sterfte, is er gelukkig ook meer bekend over wat we hieraan kunnen doen. Zo kunnen ook jij en ik ons steentje bijdragen en de bijen een handje helpen.
Kies voor natuurlijke bestrijdingsmiddelen
Heb jij een tuin en wil je jouw gewassen graag vrij houden van plagen, ziekten en vervelende beestjes? Gebruik dan bij voorkeur natuurlijke bestrijdingsmiddelen en natuurlijke vijanden om je gewassen te beschermen en vermijd pesticiden. Zo voorkom je dat de bijen in de buurt ziek worden en sterven door het binnenkrijgen van deze pesticiden.
Je kunt luizen op je bloemen bestrijden met lieveheersbeestjes, kikkers en padden in je tuin doen wonderen tegen muggen en vogels zijn gek op slakken en rupsen. Dat is nog eens een natuurlijke manier om ongedierte te bestrijden!
Plant bloemen
Zorg ervoor dat jouw tuin een oase is voor insecten. Zet bloemen, struiken en kruiden die erg geliefd zijn onder bijen in je tuin: bij voorkeur inheemse planten. Zorg dat je tuin in alle seizoenen interessant is voor de bijen, van het voorjaar tot de winter. Zo hebben de winterbijen ook altijd iets voorhanden en draag je bij aan een gezond ecosysteem in jouw buurt.
Maak van jouw tuin een fijne habitat
Veel bijen die je rond ziet vliegen maken onderdeel uit van een bijenkast van een lokale imker, maar dat geldt lang niet voor alle bijen. Er zijn namelijk zoveel bijen en hommels en allemaal leven ze op hun eigen manier en hebben ze hun eigen voorkeuren.
Creëer daarom een fijne habitat in jouw tuin om al deze bijensoorten een veilig onderkomen te bieden. Zet een insectenhotel neer en laat natuurlijke materialen lekker liggen. Hier kunnen insecten namelijk heerlijk schuilen.
Zorg voor water in je tuin
Ook bijen hebben water nodig om te overleven. Alhoewel ze meestal voldoende vocht krijgen uit de nectar dat ze verzamelen, zullen ze op warme dagen ook op zoek gaan naar andere bronnen voor water. Daarom is het slim om een klein schaaltje met water in je tuin te zetten voor dorstige insecten. Zorg dat het een ondiep laagje is en leg er desnoods takjes en steentjes in, zodat de beestjes niet verdrinken.
Ondersteun de lokale imkers
Haal jij je honing en andere bijenproducten in de supermarkt of op de markt? Overweeg dan eens een lokale imker te bezoeken voor jouw honing. Overal in ons land zijn imkers actief met hun eigen honingbijen en bijenkasten. Ze houden de lokale bijenstand op peil en doen hun best om bij te dragen aan de biodiversiteit. En hun verse honing is echt een aanrader!
Geen gif in je mond,
Geen gif in de grond,
Wij blij,
Bij blij.
